Ukidanjem vojne granice, Bela Crkva ulazi u sastav Temišvarske županije, u čijem sklopu ostaje do kraja Prvog svetskog rata. Ovaj period se može okarakterisati kao zlatno doba grada. Grad se proširuje, uređuju se brojne fasade – kako porodičnih kuća tako i javnih objekata, cvetaju industrija, zanatstvo, trgovina, a na polju kulture rad brojnih udruženja i grupa građana ostavlja neizbrisiv trag. Osnovane su značajne institucije: Gimnazija, Muzej, Pozorište, brojne čitaonice.
Bela Crkva ostaje u sastavu Tamiške županije do okončanja Prvog svetskog rata. Godine 1918. ulazi u sastav Кraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca. Iako se borbe u Prvom svetskom ratu nisu vodile u samoj Beloj Crkvi, rat jeste ostavio drastične posledice, pre svega na stanovništvo. Bela Crkva je bila oslobođena 8. 11. 1918. Godine, ulaskom srpske vojske. Istog dana je izvršena primopredaja dužnosti gradonačelnika: uprava grada postala je srpska, a zvaničan jezik – srpski.
Кulturni život grada definišu, u velikoj meri, pojedinci, etnička i verska struktura naselja, ali i brojni istorijski i društveni okviri. Aktivno udruživanje građana na polju razvoja kulture dovelo je stvaranja ambijenta društveno odgovorne, ali i kulturno izuzetno razvijene sredine, u kojoj su koncerti i pozorišne predstave bili česta pojava. Brojna društva – poput „Srpskog pevačkog društva“, „Srpskog zanatlijskog pevačkog društva“, „Nemačkog muškog pevačkog društva“, „Devojačkog kola“ i drugih – ostavila su neizbrisiv trag u istoriji Bele Crkve. Belocrkvanski fotografski ateljei ovekovečili su značajne događaje, ali i izgled samog grada, kao i ambijent života u građanskoj Beloj Crkvi. Ove fotografije danas svedoče o modi, načinu života, izgledu grada i bitnim događajima koji su definisali lokalnu istoriju.
U zbirkama Muzeja u Beloj Crkvi baštini se brojni materijal o Srpskom pevačkom drštvu među kojima je najreprezentativniji tablo iz 1892. godine. Posebno je važno napomenuti da je razvojem pevačkih društava jačala kulturna scena grada, kao i osećaj razvoja nacionalnog jedinstva i identiteta.
Tablo srpskog pevačkog društva je nastao 1892. godine, povodom obeležavanja 25 godina rada društva. Na kartonskoj podlozi svetlo plave boje je fiksirano 47 portreta članova društva. U donjem delu tabloa se nalazi natpis „Spomen / na 25. godišnju proslavu srpskog / pevačkog društva u Beloj Crkvi / 1892“, a u gornjem, moto društva „Pevaj rode neka gora ječi / ljute rane srbinu zaleči“. Iznad motoa društva postavljena je fotografija zastave, koja se danas čuva u riznici Srpske pravoslavne crkvene opštine Bela Crkva.
Značajan element kulturnog života u Beloj Crkvi tokom 19. i prve polovine 20. veka obeležio je rad bronih društava i udruženja građana. Srpsko pevačko društvo (1867-1941) je tokom 19. veka bilo stožer očuvanja nacionalne svesti i identiteta srpskog stanovništva. Organizovanjem različitih oblika kulturnih dešavanja, izvođenjem koncerata, opera i opereta, ali i beseda, svest o nacionalnom identitu je očuvana zahvaljujući brojnim pojedincima. Repertoar društva je često sastavljan u skladu sa potrebama publike i u tom cilju baziran na pripremi i izvođenju komedija. Danas, ovaj tablo svedoči o aktivnom delovanju srpske zajednice unutar granica Austrougarskog carstva, ali i istrajnosti na očuvanju nacionalne svesti, kao i potrebi za uspostavljanje kulturnog života zajednice.
Projekat „Zapisi iz depoa“ sufinansira Ministarstvo informisanja i telekomunikacija Republike Srbije. Stavovi izneti u podržanom medijskom projektu nužno ne odražavaju stavove organa koji je dodelio sredstva.
Оставите одговор