Centralno mesto u Koncertnoj sali Muzeja u Beloj Crkvi zauzima monumentalna kompozicija „Dolazak Mađara u Panonsku niziju“ Georgija Putnika, rađena kao kopija istoimene slike Mihalja Munkačija.
U okviru obeležavanja hiljadugodišnjice Ugarske državotvornosti, Magistrat u Beloj Crkvi je od tada cenjenog lokalnog slikara Georgija Putnika naručio kopije tri značajne umetničke slike: Dolazak Mađara u Panonsku niziju po Mihalju Munkačiju, Pobeda Eugena Savojskog kod Budima po Đuli Bencuru i Seoba Srba po Paji Jovanoviću. Sve tri slike su povodom obeležavanja jubileja, 1896. godine, postavljene u svečanoj sali Belocrkvanske gimnazije. Godine 1920, rukovodstvo gimnazije odlučuje da dve slike pokloni Muzeju u Beloj Crkvi (tada u zgradi Magistrata), dok je slika Seoba Srba, poklonjena Srpskoj crkvenoj opštini Bela Crkva, gde se i danas nalazi.
„Dolazak Mađara u Panonsku niziju“ je jedno od značajnijih ostvarenja Mihalja Munkačija, naslikano radi učešća na Milenijumskoj izložbi u Budimpešti 1896. godine. Munkači svoju kompoziciju gradi na osnovu zapisa Anonimusa, notara Bele III, koji opisuje događaj koji se desio 896 godine. Na prostor Panonske nizije, u neposrednoj blizini Dunava sa svojom vojskom dolazi Arpad I i postavlja šatore za smeštaj vojske. Slovensko stanovništvo koje već živi na tom prostoru, saznavši da se u njihovoj blizini ulogorovao Arpad I, čiji je predak Atila Hunski, odlučuje da prihvati novog vladara. U znak poštovanja i prihvatanja novog vladara, ali i strahu od moći Atilinog potomka, stanovništvo Arpadu I pruža plast žita, bokal vode iz Dunava, bokal vina i kofu svoje zemlje. Ovakvom ikonografijom Munkači naglašava mirnodopski momenat u istoriji Mađarske, kao i jasan legitimitet boravka na prostoru Panonske nizije. Iako Munkačijeva kompozicija nije odabrana od strane komisije za Milenijumsku izložbu u Budimpešti, ona ipak predstvalja značajan momenat u istoriji Mađara, kao jedan od suštinskih simbola legitimiteta i mirnodopskog karaktera stanovništva.
Georgije Putnik je svakako po narudžbini kopirao Munkačijevo rešenje i za to je morao imati neke predloške, iako do sada nije otkriveno kada je, i da li je putovao do Budimpešte možemo pretpostaviti da je kompoziciju formirao na osnovu reprodukcija iz literature. Munkačijeva slika je u godinama oko 1896. često reprodukovana u nacionalnoj istorijskoj literaturi, kao npr. na početku prvog toma knjige Istorija mađarskog naroda (A Magyar nemzet története), štampane u Budimpešti 1895. godine.
Uzevši sve elemente u obzir, možemo konstatovati da je rad Georgija Putnika na kopiranju Munkačijevog dela izuzetno uspešan. Formatom je postignut efekat monumentalnosti, a uspešno se izborio i u prenošenju same kompozicije na svoje platno, i dalje u pojedinostima ostavljajući ličan pečat. Кako su naručene kompozicije stajale na zidovima gimnazije, a danas izložene u muzeju i Srpskoj crkvenoj opštini Bela Crkva, možemo reći da je Gergije Putnik ispunio svoje obećanje dato Magistratu. Slike veličaju ne samo slavnu prošlost Mađarske, već i jedan značajan poduhvat lokalne zajednice u Beloj Crkvi.
Georgije Putnik (Bela Crkva, 1851 – 1905) bio je slikar i ikonopisac. Prva slikarska saznanja dobija u radionici Mihajla Popovića u Oravici 1963-65. godine, a potom se nakon usavršavanja u Novom Sadu i Aradu, vraća u Belu Crkvu gde radi kao soboslikar. Najzastupljeniji je i najtraženiji slikar druge polovine XIX veka u Beloj Crkvi i okolini, često angažovan od strane Srpske crkve za izradu ikona, kao i popravki fresaka. Najveći deo opusa Georgija Putnika je religione tematike, nastao kao narudžbina srpskih crkava. Radio je i velike poduhvate u vidu ikonostasa, popravki zidnog slikarstva, tronova u crkvama u Novoj Moldavi, Beloj Crkvi, Кusiću, Đurđevu, Jasku, Izbištu, Jabuci, Uljmi, Donjoj Ljupkovi, Staroj Moldavi… Osim crkvenog slikarstva, izrađivao je i portrete, kao i kopirao poznata dela svojih savremenika.
U okviru rada na crkvenom slikarstvu Georgije je pratio aktuelne potrebe srpske zajednice kao i opšti ukus stanovništva. Slikarkski predlošci koje je koristio, su bili bazirani na modelima baroka, ali u duhu savremenika koji su stvarali u većim gradovima poput Temišvara, Vršca, Pančeva. Među najznačajnijim poduhvatima je njegov rad na oslikavanju zidova i svodova crkve Sv. Petra i Pavla u Beloj Crkvi, kao i preslikavanju ikonostasa. U okviru profanog slikarstva, važio je za traženog i popularnog portretistu, koji slika u maniru građanskog portreta. Figura je gotovo obavezno blago ukočena u poluprofilu, sa monohromnom pozadinom. Posebna zanimljivost u radu Georgija Putnika je izrada kopija čuvenih slika svojih savremenika, a naročito dela Đule Bencura, Paje Jovanovića i Mihalja Munkačija, povodom Milenijumske izložbe.
Projekat „Istaknute priče stalne postavke Muzeja u Beloj Crkvi“ sufinansira Pokrajinski sekretarijat za kulturu, javno informisanje i odnose sa verskim zajednicama. Stavovi izneti u podržanom medijskom projektu nužno ne odražavaju stavove organa koji je dodelio sredstva.
Оставите одговор