Srednjovekovni mač koji se čuva u Arheološkoj zbirci muzeja je iskovan krajem 14. ili tokom prve polovine 15. veka od železa, a pronađen je u ataru sela Dupljaja prilikom kopanja kanala Dunav – Tisa – Dunav.
Na središnjem delu sečiva se nalaze dve predstave načinjene tauširanom bronzanom žicom, prikaz vuka sa jedne i najverovatnije jednoroga sa druge strane. Po svom izgledu, vrsti materijala, vremenu nastanka i prostora na kome je pronađen, smatra se vrednim primerkom opreme srednjovekovnog ratnika. Zahvaljujući predstavi vuka pretpostavlja se da pripada grupi mačeva vukovaca, koje su koristili mačari iz nemačkog grada Pasaua, a smatraju se među najkvalitetnijim oružjem svog doba.
Nakon upada Turaka u Podunavlje, krajem 14. veka, prostor doline Кaraša je obeležen brojnim ratnim sukobima, sve do turskog osvajanja Banata i formiranja Temišvarskog elejeta 1552. godine. Strateški značaj je evidentan kada se uzme u obzir činjenica da se na relativno malom prostoru nalaze ostaci više srednjovekovnih utvrđenja: Grad kod Dupljaje, Gornji i Donji grad kod Grebenca. Sama dolina Кaraša je u poznom srednjem veku bila žila kucavica ratnih sukoba između srednjovekovne Ugarske i Turske.
„O tome kako se mač našao u zemlji, možemo samo da pretpostavljamo da je možda izgubljen prilikom prelaska reke, ili odbačen kao oštećen. Iako oštećen, što je posledica zuba vremena koji je proveo u zemlji, danas mač iz Dupljaje predstavlja značajan nalaz koji svedoči o ratničkoj opremi, ali i kvalitetu opreme srednjovekovnog hrišćanskog ratnika. Predmet se nalazi u okviru arheološkog dela zbirke muzeja, kao jedan od retkih srednjoveovnih nalaza koji se baštine u Arheološkoj zbirci muzeja. O samom predmetu je u više navrata pisano, kraći ilustrativni tekst se može pročitati na sajtu muzeja, Dimitrije Madas pominje ovaj mač u svojoj knjizi o arheološkim lokalitetima na teritoriji opštine Bela Crkva, dok je prof. Dejan Radičević 2009. godine u Glasniku Srpskog arheološkog društva objavio članak u kome daje detaljan prikaz mača, sa zaključcima obavljenog istraživanja. Zahvaljujući istraživačima i kustosima muzeja, ovaj predmet je otrgnut od zaborava i ne samo da svedoči o pozno-srednjovekovnom nasleđu Južnog Banata, već i o zainteresovanosti stručne javnosti za analizu i proučavanje.“ – kaže Igor Vokoun, istoričar umetnosti.
Područje oko sela Dupljaja je u smislu arheoloških slojeva izuzetno bogato nalazima čija hronologija se može pratiti od neolita do poznog srednjeg veka, a time i dokumentovati milenijumski boravak i život stanovništva. Jedna od osnovnih prirodnih karakteristika neophodnih za razvoj života i zajednica u okolini sela Dupljaja je svakako reka Кaraš čiji tok prati značajan broj nalazišta širokog hronološkog opsega.
„Po osnovnim odlikama, mač iz Dupljaje pripada grupi velikih mačeva sa pravim dvoseklim sečivom i drškom za dve ruke, rasprostranjenoj u najvećem delu Evrope tokom poznog srednjeg veka. Jabuka je ovalnog oblika, zarubljenih ivica, širine 6,3 cm, a debljine 2,8 cm. Vreme njihove najmasovnije proizvodnje određuje se u poslednje decenije XIV i početak XV veka. Osim morfoloških osobina, značajnu odliku mača iz Dupljaje čine i predstave koje su na obe strane sečiva načinjene tauširanom bronzanom žicom. Na jednoj strani, na rastojanju od 6,7 cm mereno od drške, nalazi se predstava krsta dimenzija 0,7 x 0,8 cm, kao i predstava najverovatnije jednoroga, udaljena 17,5 cm od drške, dimenzija oko 3,5 x 1,4 cm. Na drugoj strani, približno na istom rastojanju od drške, nalazi se predstava vuka, dimenzija 3 x 1,3 cm“ – kaže prof. Dejan Radičević.
Projekat „Istaknute priče stalne postavke Muzeja u Beloj Crkvi“ sufinansira Pokrajinski sekretarijat za kulturu, javno informisanje i odnose sa verskim zajednicama. Stavovi izneti u podržanom medijskom projektu nužno ne odražavaju stavove organa koji je dodelio sredstva.
Оставите одговор