Najpoznatiji arheološki nalaz na teritoriji opštine Bela Crkva – Dupljajska kolica, figurina srednjeg bronzanog doba pronađena je u selu Dupljaja u okolini Bele Crkve početkom XX veka.
Leonard Bem ih je otkupio od nepoznatog pronalazača, a kako su bila u fragmentima, uz nečiju zanatsku pomoć ih je rekonstruisao. Dva pronađena primerka su se nalazila u kolekciji Leonarda Bema do 1929. godine, kada je njegov sin Кarl prodao primerak sa barskim pticama Narodnom muzeju u Beogradu, a drugi, manji, Feliksu Milekeru za Gradski muzej Vršac. Votivna kolica izrađena su od pečene gline i vešto modelovana sa ukrasnim ornamentima ispunjenim belom pastom. Кola su kružnog oblika i u njima se nalazi figura muškog božanstva obučena u žensku odeću sa širokom suknjom. Vuku je dve barske ptice, a treća se nalazi na mestu kočijaša. Smatra se da predstavljaju božanstvo plodnosti, a moguće i neko sunčano božanstvo.
Dupljajska kolica su deo stalne postavke Narodnog muzeja u Beogradu i jedan od najprepoznatljivijih predmeta pred kojim posetioci uvek zastanu.
„Кonzervatorsko odeljenje Narodnog muzeja u Beogradu je 2013. godine, za potrebe Muzeja u Beloj Crkvi, izradilo repliku Dupljajskih kolica. Zbog svog specifičnog izgleda, visokog kvaliteta onovremene izrade, još uvek jasno nedefinisane namene i kulta koji bi se vezao za njih, ovaj predmet privlači veliku pažnju. U prilog popularnosti samih kolica ide i činjenica da su se našla u okviru dizajna savremenih vozačkih dozvola Republike Srbije“ – objasnio je za naš portal Igor Vokoun direktor Narodne biblioteke i muzeja u Beloj Crkvi.
O samoj figurini ima više nedoumica nego potvrđenih činjenica, od toga šta predstavlja, čemu je bila namenjena – do toga da ima odlike oba pola.
„Ne zna se da li je muškog ili ženskog porekla, zato što postoje na samoj skulpturi, odnosno idolu, naznake da može biti muško, jer ima nekih delova koji mogu da predstavlaju ratničko obeležje. Ali, isto tako sama odeća je ženska i predstavlja žensku nošnju u tadašnje vreme“ – objašnjava Ivana Ristić Hubert, kustos-etnolog Belocrkvanskog muzeja.
Skulptura Dupljajskih kolica, remek dela praistorijske umetnosti, postavljena je na ulazu u naseljeno mesto Dupljaja. Pozicioniranjem skulpture na ulazu u Dupljaju ističe se značaj arheološkog lokaliteta na kome je zabeležen kontinuitet boravka stanovništa od bronzanog doba do poznog srednjeg veka.
„Skulptura koja je postavljena urađena je po uzoru Dupljajskih kolica koja se čuvaju u Narodnom muzeju u Beogradu i koja su najdragoceniji primerak u praistorijskoj zbirci bronzanog doba. Izradu skulpture finansirala je opštine Bela Crkva, a meštani Dupljaje nisu krili svoje zadovoljstvo što ulaz u njihovo selo krasi skulptura čuvenih kolica, starih 3.500 godina“ – rekao je Miloš Milenković, stanovnik Dupljaje.
Skulptura idola u trokolici, koju vuku patke, na ulasku u selo, deset puta je veća od originalnog eksponata, izloženog u Narodnom muzeju u Beogradu. Široka je dva i po, visoka dva metra i teška 1.500 kilograma. Od originalnog artefakta, razlikuje se po poklopcu iznad glave, jer se autor skulpture vodio naučnim pretpostavkama da je on isprva baš tu i stajao.
Akademski slikar Nenad Bračić izradio je repliku Dupljajskih kolica u razmeri jedan prema 10, koja se mogu videti u belocrkvanskoj Tehničkoj školi.
„Mi smo insisitirali da ta kolica završe ovde, zato što smo saobraćajna škola, a vrlo su interesantna po tome što je to prvi sklop kola, da tako kažem – točkovi, plus ono na čemu se stoji, i da se to kreće prvo u Evropi. To mogu sa sigurnošću da kažem. Кasnije su nalaženi slični artefakti, ali ovaj je prvi koji je pronađen“ – kaže Željko Stamenković, direktor Tehničke škole u Beloj Crkvi.
Projekat „Zapisi iz depoa“ sufinansira Ministarstvo informisanja i telekomunikacija Republike Srbije. Stavovi izneti u podržanom medijskom projektu nužno ne odražavaju stavove organa koji je dodelio sredstva.
Оставите одговор