Crkva Svete Ane je najveći sakralni objekat u istoriji belocrkvanske arhitekture, kako po spoljnoj građevinskoj kompoziciji, tako i po unutrašnjim arhitektonskim dekorativnim oblicima masivnih dimenzija.
Najstarije podatke o sakralnoj arhitekturi Bele Crkve u novijoj istoriji nalazimo u Istoriji parohije, gde župnici na prvim stranama opisuju izgled Crkve Sv. Leopolda koja je sagrađena na temeljima starijeg hrama. Naravno, podizanje rimokatoličke crkve na jugu Banata je posledica naseljavanja rimokatoličkog stanovništva putem namenskih kolonizacija u prvim decenijama XVIII veka. Prve rimokatoličke crkve su najverovatnije privremeni objekti, sagrađeni od drveta, dok je prvi sakralni objekat od čvrstog materijala Crkva Sv. Leopolda.
“Iako o ovoj građevini nemamo sačuvanih materijalnih dokaza osim u literaturi i arhivskog građi, znamo sa sigurnošću je crkva naknadno posvećena Sv. Ani, kao i da je srušena jer je njen kapacitet postao premali za smeštaj vernika. Crkva je sagrađena kao jednobrodna građevina sa polukružnom apsidom i verovatno zvonikom na zapadnoj strani. Crkva je srušena nakon završetka izgradnje današnje Crkve Svete Ane 1806. godine”- objašnjava Igor Vokoun, istoričar umetnosti.
Najsvečanji trenutak u istoriji Crkve Svete Ane, dogodio se 12. maja 1805. godine, kada je izvršena pontifikalna svečanost postavljanja spomen ploče „TABULA VOTIVA“, dana kada je postavljen kamen temeljac za reprezentativnu crkvu. Izgradnja je završena 9. novembra 1806. godine, kada je crkva i osvećena, a relikvije su u okviru posebne svečanosti prenete iz stare u novu crkvu.
“Proces dekorisanja i opremanja crkve je završen oslikavanjem svodova i postavljanjem vitraža, tek 1907. godine. Crkva Sv. Ane je jedan od najkarakterističnijih simbola Bele Crkve, sagrađena je u maniru crkava koje su građene tokom XVIII i XIX veka u manjim mestima Južne Ugarske. Crkva je projektovana u obliku slobodnog krsta sa polukružnom apsidom i zvonikom iznad glavnog ulaza. Transpozicija objekta je pomerena, u skladu sa Uputstvima Кarla Boromejskog za izgradnju rimokatoličkih crkava, sa pozicioniranjem glavnog pročelja tako da dominira trgom ispred. Glavno pročelje se sastoji iz tri horizontalne zone, od kojih prva zauzima prostor od poda do unutrašnje visine svodova; druga zauzima prelaz ka tornju, odnosno zvoniku i treća zona je sama kula zvonika. Vertikalno posmatrano, pročelje se sastoji takođe iz tri celine koju čini središnji rizalit koji prati kulu zvonika i dva bočna prostora, uvučena u odnosu na središnji rizalit. Celokupno glavno pročelje je u skladu sa odredbama Кarla Boromejskog podiguto iznad nivoa ulice, sa obaveznim stepeništem pred ulazom u objekat. U gornjim bočnim delovima prve horizontalne zone pročelja, smeštene su dve niše u kojima su skulpture sv. Ivana Nepomuka (opšti zaštitnik od poplava i drugih agresivnih voda, čuvar ispovedne tajne, zaštitnik Banata…) i sv. Florijana (prvenstveno zaštitnik od požara)“ – dodaje Vokoun.
“U crkvi Svete Ane postoje četiri oltara, prve orgulje na horskoj galeriji su ugrađene 1806. godine, kada je crkva i završena, i to orgulje čuvenog Franca Antona Voltera iz Temišvara. Druge orgulje, graditelja Karla Leopolda Vegenštajna, instalirane su 1912. godine. Prvi vitraži napravljeni su 1907. godine kada je urađen i kompletan moleraj i oslikavanje crkve zidnim freskama i dekoracijom. Služba se uglavnom odvija na srpskom, češkom i mađarskom jeziku” – rekla nam je Edit Fišer, nekadašnji animator Rimokatoličke župe u Beloj Crkvi.
“Glavni oltar je posvećen zaštitnici hrama, sv. Ani sa reprezentativnom slikom „Sveta Ana podučava Bogorodicu“. Ova slika monumentalnog formata je smeštena u oltarskom prostoru između dva para stubova sa bogatim kapitelima, nad kojima je zakrivljena arhitravna greda koja prati oblik apside. Iznad glavne oltarne slike, na arhitravnoj gredi je smeštena predstava Svetog Trojstva u formi pune skulpture. Bočni oltari su posvećeni Ivanu Nepomuku i Svetom Trojstvu. Dok je sva skulptura u enterijeru crkve nabavljena posredstvom Tirolskih radionica, zidno slikarstvo je rad mađarskog umetnika Marošija, o čemu svedoči umetnikov potpis u okviru prkaza sv. Cecilije kao i natpis o završetku radova sa ispisanom 1907. godinom” – naglasio je istoričar umetnosti Igor Vokoun.
Rimokatolička zajednica u Beloj Crkvi je imala poseban odnos prema svojim svetim mestima, kao i formiranjem posebnih kultova svetitelja unutar pobožnosti. Osim Crkve Svete Ane, ključne topose za razumevanje religioznsti rimokatličke zajednice (koju su najvećoj meri u Beloj Crkvi činili Nemci, Mađari i Česi) nalazimo u arhitektonskim celinama Rimokatoličkog groblja, Кalvarije, Кapele sv. Vendelina, Кapele Ivana Nepomukog, kao i pojedinačnim elemenata poput spomenika sv. Urbanu i pojedinih krstova postavljenih u javnom prostoru.
Projekat „Spomeničko nasleđe opštine Bela Crkva“ sufinansira Pokrajinski sekretarijat za kulturu, javno informisanje i odnose sa verskim zajednicama.
Stavovi izneti u podržanom medijskom projektu nužno ne izražavaju stavove Pokrajinskog sekretarijata za kulturu, javno informisanje i odnose sa verskim zajednicama, koji je dodelio sredstva.
Оставите одговор